Η μη παραδοσιακή μάθηση απέκτησε δυναμική το 2024, με μεγαλύτερη στήριξη σε επίπεδο πολιτικής και ευρύτερη αναγνώριση, παράλληλα με πρωτοβουλίες δια βίου μάθησης για δεξιότητες στην πράσινη οικονομία.

Κύρια πρόοδος:

• Η επαγγελματική εκπαίδευση και η δυαδική εκπαίδευση επεκτάθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη, με Σερβία, Ισπανία, και Βουλγαρία να πρωτοστατούν.
• Η σημασία της εκπαίδευσης STEM αυξάνεται και η προώθησή της επιταχύνεται, παράλληλα με πρωτοβουλίες δια βίου μάθησης για δεξιότητες στην πράσινη οικονομία.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Τα δημόσια σχολεία εξακολουθούν να υποχρηματοδοτούνται, ενώ τα ιδιωτικά ιδρύματα γίνονται ολοένα πιο ελιτίστικα.
• Ο διαχωρισμός των μαθητών, ακαδημαϊκός και κοινωνικός, παραμένει στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα, μεταξύ άλλων σε Γαλλία, Ελλάδα και Σερβία.

Το επίμονο μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων, η περιορισμένη παιδική φροντίδα και οι πολιτισμικές προσδοκίες σχετικά με τη φροντίδα εξακολουθούν να εμποδίζουν την απασχόληση των γυναικών. Σε όλες τις χώρες που παρακολουθούνται, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε θέσεις υψηλότερων αποδοχών και λήψης αποφάσεων.

Κύρια πρόοδος:

• Η ΕΕ συγκέντρωσε 71 μονάδες στις 100 στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων 2024 του EIGE, σημειώνοντας άνοδο κατά 0,8 μονάδες σε σχέση με το 2023.
• Σύμφωνα με τον Δείκτη, η ΕΕ σημείωσε τη μεγαλύτερη βελτίωση στον τομέα της εξουσίας (+ 2,3 μονάδες), χάρη στις βελτιώσεις στους υποτομείς της οικονομικής εξουσίας (+2,9) και της κοινωνικής εξουσίας (+2,5).

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Η έμφυλη βία αυξάνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ οι γυναικοκτονίες έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ σε Ιταλία και Γερμανία.
• Η βία και η επιθετικότητα κατά των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ+ αυξάνονται.

Η μεταναστευτική πολιτική έγινε αυστηρότερη σε πολλές χώρες της ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω παράνομων πρακτικών, ενώ οι μετανάστες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν διακρίσεις και εμπόδια στην πρόσβαση σε αξιοπρεπή εργασία και σε βασικές υπηρεσίες.

Κύρια πρόοδος:

Γερμανία, Σλοβενία, Σερβία, και την Κροατία πραγματοποίησαν μεταρρυθμίσεις για την προώθηση της εργασιακής μετανάστευσης, της νομιμοποίησης και της δίκαιης μεταχείρισης των αλλοδαπών εργαζομένων.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

Πορτογαλία: η μετάβαση στον Οργανισμό Ένταξης, Μετανάστευσης και Ασύλου (AIMA) προκάλεσε σοβαρές καθυστερήσεις στην έκδοση αδειών διαμονής.
Ελλάδα και Ιταλία συνέχισαν παράνομες πρακτικές, όπως οι επαναπροωθήσεις και τα κέντρα επιστροφής.

Οι κατώτατοι μισθοί αυξήθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά συχνά δεν συμβάδισαν με τον πληθωρισμό, με αποτέλεσμα το 8,2% των εργαζομένων να διατρέχει κίνδυνο φτώχειας.

Κύρια πρόοδος:

• Το ποσοστό απασχόλησης έφτασε το 75,8% το 2024, σημειώνοντας αύξηση κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το 2023, με την άνοδο να οφείλεται εν μέρει στις θέσεις εργασίας της πράσινης οικονομίας σε χώρες όπως η Ισπανία.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου και η άτυπη απασχόληση παραμένουν διαδεδομένες στους κλάδους χαμηλών μισθών, ιδίως στη Νότια και Ανατολική Ευρώπη.
• Οι μετανάστες, οι γυναίκες και όσοι ζουν σε περιφέρειες χαμηλού εισοδήματος εξακολουθούν να πλήττονται περισσότερο από τα μισθολογικά χάσματα και τις μισθολογικές ανισότητες.

Η υγεία και ασφάλεια στην εργασία (ΥΑΕ) παραμένει πηγή ανησυχίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Κύρια πρόοδος:

• Αλβανία και Σερβία εφάρμοσαν νέα νομοθετικά πλαίσια για την ΥΑΕ.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία και Ισπανία εξακολουθούν να βασίζονται σε παρωχημένα νομικά πλαίσια που συσκοτίζουν τα δεδομένα για τα συμβάντα.
• Οι προτάσεις για τη βελτίωση ή την επικαιροποίηση των πλαισίων σε Κόσοβο και Βόρεια Μακεδονία είτε δεν έχουν ακόμη εγκριθεί είτε δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί.

Ο κοινωνικός διάλογος παραμένει άνισος στην Ευρώπη· σχετικά σταθερός στην Κεντρική Ευρώπη, αλλά αδύναμος στα Δυτικά Βαλκάνια.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Οι θεσμοί τριμερούς κοινωνικού διαλόγου σε Αλβανία και Κόσοβο ήταν σε μεγάλο βαθμό ανενεργοί, ενώ δεν συνήφθησαν νέες συλλογικές συμβάσεις στη Σερβία.
• Ο κοινωνικός διάλογος παραμένει εξαιρετικά αναποτελεσματικός στη Βόρεια Μακεδονία.
• το 87% μοιράζεται διαμέρισμα. Τα οικονομικά μειονεκτούντα νοικοκυριά, όπως οι μονογονεϊκές οικογένειες ή τα νοικοκυριά μεταναστών, αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρές προκλήσεις.
  Η χρηματιστικοποίηση της αγοράς κατοικίας έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα οικονομικά προσιτής στέγης. Η έλλειψη κοινωνικής και δημόσιας κατοικίας πλήττει ιδιαίτερα τις ευάλωτες ομάδες που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις τιμές της αγοράς.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη υπάρχει σοβαρή στεγαστική κρίση, η οποία πλήττει διαφορετικά τις κοινωνικές ομάδες.

Κύρια πρόοδος:

• Η ανακοίνωση της πρωτοβουλίας Ευρωπαϊκό σχέδιο προσιτής στέγασης αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την επέκταση της οικονομικά προσιτής στέγασης και την αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης και του αποκλεισμού.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Οι νέοι δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να αποκτήσουν πρόσβαση σε επαρκή στέγη, καθώς τα εκτινασσόμενα ενοίκια αναγκάζουν πολλούς σε συγκατοίκηση· περίπου το 70% των νέων στην Ισπανία ζει σε ενοίκιο και το 87% μοιράζεται διαμέρισμα. Τα οικονομικά μειονεκτούντα νοικοκυριά, όπως οι μονογονεϊκές οικογένειες ή τα νοικοκυριά μεταναστών, αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρές προκλήσεις.
• Η χρηματιστικοποίηση της αγοράς κατοικίας έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα οικονομικά προσιτής στέγης. Η έλλειψη κοινωνικής και δημόσιας κατοικίας πλήττει ιδιαίτερα τις ευάλωτες ομάδες που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις τιμές της αγοράς.

Η φτώχεια παραμένει σοβαρή πρόκληση στην Ευρώπη, καθώς το 21% του πληθυσμού της ΕΕ διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2024. Από τους τρεις πρωταρχικούς στόχους της ΕΕ, η μείωση της φτώχειας εξακολουθεί να αποδεικνύεται ο δυσκολότερος.

Κύρια πρόοδος:

• Γαλλία έχει εισαγάγει αρκετά έργα που διευκολύνουν την πρόσβαση στις παροχές.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Το αυξανόμενο κόστος ζωής και στέγασης έχει πλήξει τους μονογονείς, τους μετανάστες και τα χαμηλού εισοδήματος
• Οι περιφερειακές ανισότητες παραμένουν, όπως στην Ιταλία, όπου το ποσοστό φτώχειας είναι 2,5 φορές υψηλότερο στον Νότο απ’ ό,τι στον Βορρά.
• Η κοινωνία των πολιτών στην Πορτογαλία εξακολουθεί να διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην παροχή υπηρεσιών πρόνοιας, λόγω της έλλειψης επαρκών δημόσιων υπηρεσιών.

Η πράσινη οικονομία της Ευρώπης έχει μεγάλες δυνατότητες να συμβάλει στην κοινωνική πρόοδο.

Κύρια πρόοδος:

• Η Αλβανία έχει αναλάβει αρκετές πρωτοβουλίες για την προώθηση της πράσινης οικονομίας
• Η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία και η Σλοβενία παρουσιάζουν ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης των πράσινων θέσεων εργασίας και της πράσινης οικονομίας.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Παρότι ο Χάρτης Πορείας της ΕΕ για Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας αποτελεί ευπρόσδεκτη πρόταση, χρειάζεται βελτιώσεις ώστε να καθοδηγείται από τους εργαζομένους και τις κοινότητες, να διαθέτει επαρκή κονδύλια και να προάγει δίκαιες μεταβάσεις μέσω μιας προσέγγισης δια βίου μάθησης.

Η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή ενέργεια παραμένει διαρκής πρόκληση σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς το 9,2% των νοικοκυριών της ΕΕ δεν ήταν σε θέση να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του το 2024, ποσοστό που έφτασε σχεδόν το 19% στη Βουλγαρία και Ελλάδα.

Κύριες βελτιώσεις:

• Γερμανία έχει θεσπίσει οικονομική και συμβουλευτική στήριξη για την άμβλυνση της ενεργειακής φτώχειας.
• Βουλγαρία έχει αναπτύξει ενεργειακές κοινότητες στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας της ΕΕ για τις Ενεργειακές Κοινότητες.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Το υψηλό ενεργειακό κόστος αναγκάζει πολλούς, ιδίως τα φτωχότερα νοικοκυριά, να βασίζονται σε μη ασφαλή ορυκτά καύσιμα σε ανεπαρκείς κατοικίες.

Ο χώρος της κοινωνίας των πολιτών στην Ευρώπη παραμένει υπό πίεση, καθώς αρκετές χώρες κατατάσσονται ως «Περιορισμένες» από το CIVICUS Monitor λόγω περιορισμών στις διαδηλώσεις και στα πολιτικά δικαιώματα, ενώ αυξάνεται η μισαλλοδοξία απέναντι στις αποκλίνουσες απόψεις. Οι ΟΚΠ αντιμετωπίζουν ποινικοποίηση, περικοπές χρηματοδότησης και περιορισμένη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.

Κύριες οπισθοδρομήσεις:

• Υπερβολική βία και εκφοβισμός ασκούνται κατά διαδηλωτών σε χώρες όπως η Ελλάδα και Σερβία.
• Τα εμπόδια σε έναν ουσιαστικό πολιτικό διάλογο αποθαρρύνουν τις ΟΚΠ από τη συμμετοχή, όπως φαίνεται στην Κροατία, όπου η συμμετοχή στις δημόσιες διαβουλεύσεις μειώθηκε απότομα από το 2023 στο 2024.