Нетрадиционалното учење доби на замав во 2024 година, со поголема поддршка во политиките и поголемо признавање, заедно со иницијативите за доживотно учење за вештини за зелената економија.

Клучен напредок:

• Стручното образование и образованието по дуален модел се проширија низ Европа, при што Србија, Шпанија, и Бугарија предводат.
• Значењето на STEM-образованието расте, а неговото промовирање се забрзува паралелно со иницијативите за доживотно учење за вештини за зелената економија.

Клучни назадувања:

• Јавните училишта и понатаму немаат доволно ресурси, додека приватните институции стануваат сè поелитистички.
• Сегрегацијата на учениците, академска и социјална, опстојува во европските образовни системи, меѓу другото во Франција, Грција и Србија.

Постојаниот родов јаз во платите, ограниченото згрижување деца и културните очекувања за грижа и понатаму ја попречуваат вработеноста на жените. Во сите следени земји жените се недоволно застапени на подобро платените работни места и на позициите за одлучување.

Клучен напредок:

• ЕУ освои 71 од 100 поени во Индексот на родова еднаквост на EIGE за 2024 година, што е пораст од 0,8 поени во однос на 2023 година.
• Според Индексот, ЕУ најмногу се подобри во доменот на моќта (+ 2,3 поени), поттикната од подобрувањата во поддомените на економската моќ (+2,9) и социјалната моќ (+2,5).

Клучни назадувања:

• Родово заснованото насилство се зголемува низ цела Европа, а фемицидите достигнаа рекордно високи нивоа во Италија и Германија.
• Насилството и агресијата врз ЛГБТКИ+ лицата растат.

Миграциската политика е заострена во многу земји на ЕУ, меѓу другото и преку незаконски практики, додека мигрантите и понатаму се соочуваат со дискриминација и пречки за пристап до достоинствена работа и основни услуги.

Клучен напредок:

Германија, Словенија, Србија, и Хрватска спроведоа реформи за поттикнување на работната миграција, легализацијата на престојот и правичниот третман на странските работници.

Клучни назадувања:

Португалија: преминот кон Агенцијата за интеграција, миграција и азил (AIMA) предизвика големи доцнења во издавањето дозволи за престој.
Грција и Италија продолжија со незаконски практики како што се враќањата на граница (pushbacks) и центрите за враќање.

Минималните плати се зголемија низ Европа, но често не успеаја да ја следат инфлацијата, при што 8,2 % од работниците останаа изложени на ризик од сиромаштија.

Клучен напредок:

• Стапката на вработеност достигна 75,8 % во 2024 година, што е зголемување од 0,5 процентни поени во однос на 2023 година, при што растот делумно е поттикнат од зелените работни места во земји како Шпанија.

Клучни назадувања:

• Договорите на определено време и неформалните договори опстојуваат во секторите со ниски плати, особено во Јужна и Источна Европа.
• Мигрантите, жените и луѓето во регионите со ниски приходи остануваат најпогодени од јазот во платите и од разликите во платите.

Безбедноста и здравјето при работа (БЗР) остануваат загриженост низ цела Европа.

Клучен напредок:

• Албанија и Србија спроведоа нови законски рамки за БЗР.

Клучни назадувања:

• Косово, Северна Македонија и Шпанија сè уште се потпираат на застарени правни рамки што ги замаглуваат податоците за инцидентите.
• Предлозите за подобрување или ажурирање на рамките во Косово и Северна Македонија сè уште или не се одобрени или не се спроведени.

Социјалниот дијалог останува нерамномерен низ Европа: релативно стабилен во Централна Европа, но слаб на Западен Балкан.

Клучни назадувања:

• Трипартитните институции за социјален дијалог во Албанија и Косово беа главно неактивни, додека нови колективни договори не беа склучени во Србија.
• Социјалниот дијалог останува крајно неефикасен во Северна Македонија.
• 87 % делат стан. Економски неповолните домаќинства, како оние предводени од самохрани родители или мигранти, исто така се соочуваат со големи предизвици.
  Финансијализацијата на станбениот пазар ја ограничи достапноста на домување по пристапни цени. Недостигот од социјални и јавни станови особено ги погодува ранливите групи што не можат да си ги дозволат пазарните цени.

Низ цела Европа постои сериозна станбена криза, која различно ги погодува општествените групи.

Клучен напредок:

• Најавата на Европскиот план за достапно домување претставува важна можност за проширување на достапното домување и за справување со бездомништвото и исклученоста.

Клучни назадувања:

• Младите сè потешко доаѓаат до соодветно домување, при што кириите што нагло растат ги принудуваат многумина на заедничко живеење; околу 70 % од младите во Шпанија живеат под кирија, а 87 % делат стан. Економски неповолните домаќинства, како оние предводени од самохрани родители или мигранти, исто така се соочуваат со големи предизвици.
• Финансијализацијата на станбениот пазар ја ограничи достапноста на домување по пристапни цени. Недостигот од социјални и јавни станови особено ги погодува ранливите групи што не можат да си ги дозволат пазарните цени.

Сиромаштијата останува голем предизвик во Европа, при што 21 % од населението на ЕУ беше изложено на ризик од сиромаштија или социјална исклученост во 2024 година. Од трите главни цели на ЕУ, намалувањето на сиромаштијата и понатаму се покажува како најтешко.

Клучен напредок:

• Франција воведе неколку проекти што го олеснуваат пристапот до бенефициите.

Клучни назадувања:

• Растечките трошоци за живот и домување ги погодија самохраните родители, мигрантите и нископриходните
• Регионалните разлики опстојуваат, како во Италија, каде што стапката на сиромаштија на југот е 2,5 пати повисока отколку на северот.
• Граѓанското општество во Португалија и понатаму има клучна улога во обезбедувањето услуги за благосостојба поради недостатокот на соодветни јавни услуги.

Зелената економија во Европа има голем потенцијал да придонесе за социјалниот напредок.

Клучен напредок:

• Албанија воведе неколку иницијативи за промовирање на зелената економија
• Северна Македонија, Србија и Словенија покажуваат силен потенцијал за раст на зелените работни места и на зелената економија.

Клучни назадувања:

• Иако Патоказот на ЕУ за квалитетни работни места е добредојден предлог, тој треба да се подобри за да се обезбеди дека е воден од работниците и заедниците, дека издвојува доволно средства и дека поттикнува правични транзиции преку пристап на доживотно учење.

Пристапот до енергија по достапни цени останува постојан предизвик низ цела Европа, при што 9,2 % од домаќинствата во ЕУ не можеа соодветно да ги затоплат своите домови во 2024 година, а уделот достигна речиси 19 % во Бугарија и Грција.

Клучни подобрувања:

• Германија воведе финансиска и советодавна поддршка за ублажување на енергетската сиромаштија.
• Бугарија разви енергетски заедници во рамките на Иницијативата на ЕУ за енергетски заедници.

Клучни назадувања:

• Високите трошоци за енергија принудуваат многумина, особено посиромашните домаќинства, да се потпираат на небезбедни фосилни горива во несоодветни живеалишта.

Граѓанскиот простор во Европа и понатаму е под притисок, при што неколку земји се класифицирани како „стеснети“ според CIVICUS Monitor поради ограничувањата на протестите и граѓанските права и поради растечката нетолеранција кон различните мислења. ГО се соочуваат со криминализација, кратење на финансирањето и ограничено учество во одлучувањето.

Клучни назадувања:

• Прекумерна сила и заплашување врз демонстрантите се применуваат во земји како Грција и Србија.
• Пречките за суштински граѓански дијалог ги обесхрабруваат ГО да учествуваат, како што се гледа во Хрватска, каде што учеството во јавните консултации нагло опадна од 2023 до 2024 година.