Të nxënit jotradicional mori hov në vitin 2024, me më shumë mbështetje politike dhe njohje, krahas nismave të mësimit gjatë gjithë jetës për aftësitë e ekonomisë së gjelbër.

Progresi kryesor:

• Arsimi profesional dhe arsimi me model dual u zgjeruan në të gjithë Evropën, ndërsa Serbisë, Spanja, dhe Bullgaria prinë në këtë drejtim.
• Rëndësia e arsimit STEM po rritet dhe promovimi i tij po përshpejtohet krahas nismave të mësimit gjatë gjithë jetës për aftësitë e ekonomisë së gjelbër.

Pengesat kryesore:

• Shkollat publike vazhdojnë të kenë burime të pamjaftueshme, ndërsa institucionet private po bëhen më elitare.
• Segregimi i nxënësve, akademik dhe social, vazhdon në sistemet arsimore evropiane, përfshirë vende si Franca, Greqia dhe Serbisë.

Hendeqet e vazhdueshme gjinore në paga, kujdesi i kufizuar për fëmijët dhe pritshmëritë kulturore për kujdesin vazhdojnë të pengojnë punësimin e grave. Në të gjitha vendet e monitoruara, gratë janë të nënpërfaqësuara në rolet me paga më të larta dhe në rolet vendimmarrëse.

Progresi kryesor:

• BE-ja mori 71 pikë nga 100 në Indeksin e Barazisë Gjinore 2024 të EIGE-s, një rritje prej 0,8 pikësh krahasuar me vitin 2023.
• Sipas Indeksit, BE-ja u përmirësua më shumë në fushën e pushtetit (+ 2,3 pikë), falë përmirësimeve në nënfushat e pushtetit ekonomik (+2,9) dhe të pushtetit social (+2,5).

Pengesat kryesore:

• Dhuna me bazë gjinore është në rritje në të gjithë Evropën dhe feminicidet arritën nivele rekord në vende si Italia dhe Gjermania.
• Dhuna dhe agresioni ndaj personave LGBTQI+ janë në rritje.

Politika e migracionit u ashpërsua në shumë vende të BE-së, përfshirë përmes praktikave të paligjshme, ndërsa migrantët vazhdojnë të përballen me diskriminim dhe me pengesa në qasjen në punë të denjë dhe në shërbime esenciale.

Progresi kryesor:

Gjermania, Sllovenia, Serbisë, dhe Kroacia ndërmorën reforma për të nxitur migracionin për punë, rregullimin e qëndrimit dhe trajtimin e drejtë të punëtorëve të huaj.

Pengesat kryesore:

Portugalia: kalimi te Agjencia për Integrimin, Migracionin dhe Azilin (AIMA) shkaktoi vonesa të mëdha në lëshimin e lejeve të qëndrimit.
Greqia dhe Italia kanë vazhduar praktika të paligjshme, si zmbrapsjet dhe qendrat e kthimit.

Pagat minimale u rritën në të gjithë Evropën, por shpesh nuk arritën të ecnin në hap me inflacionin, duke e lënë 8,2% të punëtorëve në rrezik varfërie.

Progresi kryesor:

• Shkalla e punësimit arriti në 75,8% në vitin 2024, një rritje prej 0,5 pikë përqindjeje krahasuar me vitin 2023, me një rritje të nxitur pjesërisht nga vendet e punës në ekonominë e gjelbër në vende si Spanja.

Pengesat kryesore:

• Kontratat e përkohshme dhe informale vazhdojnë në sektorët me paga të ulëta, veçanërisht në Evropën Jugore dhe Lindore.
• Migrantët, gratë dhe banorët e rajoneve me të ardhura të ulëta mbeten më të prekurit nga hendeqet dhe pabarazitë në paga.

Shëndeti dhe siguria në punë (SSHP) mbeten shqetësim në të gjithë Evropën.

Progresi kryesor:

• Shqipëria dhe Serbisë zbatuan korniza të reja legjislative për SSHP.

Pengesat kryesore:

• Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Spanja ende mbështeten në korniza ligjore të vjetruara, të cilat errësojnë të dhënat për incidentet.
• Propozimet për përmirësimin ose përditësimin e kornizave në vende si Kosova dhe Maqedonia e Veriut ose nuk janë miratuar ende, ose nuk janë zbatuar ende.

Dialogu social mbetet i pabarabartë në Evropë: relativisht i qëndrueshëm në Evropën Qendrore, por i dobët në Ballkanin Perëndimor.

Pengesat kryesore:

• Institucionet e dialogut social trepalësh në vende si Shqipëria dhe Kosova ishin kryesisht joaktive, ndërsa nuk u arrit asnjë marrëveshje e re kolektive në rastin e Serbisë.
• Dialogu social mbetet shumë joefektiv në vende si Maqedonia e Veriut.
• 87% ndajnë apartamentin me të tjerë. Edhe familjet në pozitë ekonomike të pafavorshme, si ato të drejtuara nga prindër të vetëm ose nga migrantë, përballen me sfida të mëdha.
  Financializimi i tregut të banesave ka kufizuar disponueshmërinë e banesave të përballueshme. Mungesa e banesave sociale dhe publike prek veçanërisht grupet e cenueshme që nuk mund të përballojnë çmimet e tregut.

Në të gjithë Evropën ka një krizë të rëndë strehimi, e cila prek grupet shoqërore në mënyra të ndryshme.

Progresi kryesor:

• Shpallja e Planit Evropian për Strehimin e Përballueshëm përbën një mundësi të rëndësishme për zgjerimin e strehimit të përballueshëm dhe për trajtimin e mungesës së strehimit dhe të përjashtimit.

Pengesat kryesore:

• Të rinjtë e kanë gjithnjë e më të vështirë të kenë qasje në strehim të përshtatshëm, pasi qiratë marramendëse i detyrojnë shumë prej tyre të jetojnë në banesa të përbashkëta; rreth 70% e të rinjve spanjollë jetojnë me qira dhe 87% ndajnë apartamentin me të tjerë. Edhe familjet në pozitë ekonomike të pafavorshme, si ato të drejtuara nga prindër të vetëm ose nga migrantë, përballen me sfida të mëdha.
• Financializimi i tregut të banesave ka kufizuar disponueshmërinë e banesave të përballueshme. Mungesa e banesave sociale dhe publike prek veçanërisht grupet e cenueshme që nuk mund të përballojnë çmimet e tregut.

Varfëria mbetet një sfidë e madhe në Evropë, me 21% të popullsisë së BE-së në rrezik varfërie ose përjashtimi social në vitin 2024. Nga tre objektivat kryesorë të BE-së, ulja e varfërisë vazhdon të rezultojë më e vështira.

Progresi kryesor:

• Franca ka nisur disa projekte që e lehtësojnë qasjen në përfitime.

Pengesat kryesore:

• Rritja e kostos së jetesës dhe të strehimit ka goditur prindërit e vetëm, migrantët dhe grupet me të ardhura të ulëta
• Pabarazitë rajonale vazhdojnë, si në Itali, ku shkalla e varfërisë në jug është 2,5 herë më e lartë se në veri.
• Shoqëria civile në Portugali mbetet jetike për ofrimin e shërbimeve të mirëqenies, për shkak të mungesës së shërbimeve publike të përshtatshme.

Ekonomia e gjelbër e Evropës ka potencial të madh për të kontribuar në progresin shoqëror.

Progresi kryesor:

• Shqipëria ka ndërmarrë disa nisma për të promovuar ekonominë e gjelbër
• Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Sllovenia tregojnë potencial të fortë për rritjen e vendeve të punës të gjelbra dhe të ekonomisë së gjelbër.

Pengesat kryesore:

• Ndonëse Udhërrëfyesi i BE-së për Vendet e Punës Cilësore është një propozim i mirëpritur, ai ka nevojë për përmirësime për të siguruar që të udhëhiqet nga punëtorët dhe komunitetet, të alokojë fonde të mjaftueshme dhe të nxisë tranzicione të drejta përmes një qasjeje të mësimit gjatë gjithë jetës.

Qasja në energji të përballueshme mbetet një sfidë e vazhdueshme në të gjithë Evropën: 9,2% e familjeve të BE-së nuk ishin në gjendje t’i ngrohnin banesat e tyre në mënyrë të përshtatshme në vitin 2024, me shkallë që arrinte pothuajse 19% në vende si Bullgaria dhe Greqia.

Përmirësimet kryesore:

• Gjermania ka vendosur mbështetje financiare dhe këshillimi për të lehtësuar varfërinë energjetike.
• Bullgaria ka zhvilluar komunitete të energjisë në kuadër të Nismës së BE-së për Komunitetet e Energjisë.

Pengesat kryesore:

• Kostot e larta të energjisë i detyrojnë shumë njerëz, veçanërisht familjet më të varfra, të mbështeten te lëndë djegëse fosile të pasigurta në banesa të papërshtatshme.

Hapësira qytetare në Evropë mbetet nën presion, me disa vende të klasifikuara si “të ngushtuara” nga CIVICUS Monitor për shkak të kufizimeve të protestave dhe të të drejtave civile, si dhe të intolerancës në rritje ndaj mendimeve të ndryshme. OSHC-të përballen me kriminalizim, shkurtime të financimit dhe pjesëmarrje të kufizuar në vendimmarrje.

Pengesat kryesore:

• Forca e tepruar dhe frikësimi ndaj protestuesve përdoren në vende si Greqia dhe Serbisë.
• Pengesat për një dialog civil kuptimplotë i dekurajojnë OSHC-të nga pjesëmarrja, siç shihet në Kroaci, ku përfshirja në konsultimet publike ra ndjeshëm nga viti 2023 në vitin 2024.